อาการเวียนศรีษะในผู้สูงอายุ ที่ต้องพึงระวัง

จะว่าไปแล้ว อาการเวียนศีรษะ เป็นอาการที่พบได้บ่อยในคนทุกเพศ ทุกวัย แต่พบมากในผู้สูงอายุ รวมทั้งหากเกิดอาการเวียนศีรษะบ่อยหรือถี่ขึ้นในผู้สูงอายุ จำเป็นต้องรีบพบแพทย์ เพราะนั่นอาจเป็นอาการนำของโรคร้ายแรงได้

อาการเวียนศรีษะในผู้สูงอายุ

พญ.ภาณินี จารุศรีพันธุ์ อาจารย์ประจำภาควิชาโสต ศอ นาสิกวิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อธิบายว่า อาการเวียนศีรษะในผู้สูงอายุ มีหลายลักษณะด้วยกัน จำเป็นอย่างยิ่งที่คนไข้จะต้องอธิบายลักษณะอาการให้แพทย์ทราบอย่างชัดเจน เพื่อแพทย์จะได้แยกแยะและหาสาเหตได้อย่างแม่นยำที่สุด เช่น อาการเวียนศีรษะ แบบบ้านหมุน หัวตื้อๆ ไม่โล่ง หน้ามืดคล้ายจะเป็นลม ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น โรคหัวใจ เบาหวาน น้ำตาลในเลือดต่ำ หรือจากยาบางอย่าง เป็นต้น

“เวลาที่คนไข้พูดคำว่าเวียนศีรษะจริงๆ แล้วหมออยากให้คนไข้อธิบายว่าเขารู้สึกอย่างไร อาการเป็นอย่างไร ให้บรรยายอาการให้ชัดเจน เพราะสิ่งที่เขาบรรยายออกมามันก็จะนำไปสู่การวินิจฉัยแยกโรค ซึ่งแตกต่างกันออกไป สำหรับบางคนคำว่าเวียนศีรษะของเขา คือ บ้านหมุน เห็นภาพเคลื่อนไปมา หรือสำหรับบางคนรู้สึกเวียนศีรษะ คือเมื่อลุกขึ้นยืนจากเก้าอี้แล้วหน้ามืด หรือบางคนรู้สึกหนักๆ ตื้อ ๆ ในหัวตอนตื่นเช้ามาก็บอกว่าเวียนศีรษะเหมือนกัน”

เพราะเมื่อแพทย์ทราบถึงลักษณะอาการของคนไข้แล้ว จะได้นำมาพิจารณาว่าเป็นอาการเวียนศีรษะที่เกิดจากสาเหตุใด ซึ่งมีอยู่ด้วยกันหลายสาเหตุ ทั้งจากความผิดปกติที่หู สมอง หัวใจ และหลอดเลือด หรือบางคนเกิดจากการเปลี่ยนยาความดันโลหิตสูงก็ได้

“อาการเวียนศีรษะในผู้สูงอายุที่พบได้บ่อยเช่น เรื่องของโรคที่เกี่ยวกับหู คอ จมูก คือ โรคของน้ำในหูไม่เท่ากัน เรื่องของตะกอนหินปูนในหูเคลื่อน หรืออาจจะมีเรื่องของการอักเสบของเส้นประสาทสมองเส้นที่ 8 ที่เกี่ยวกับการได้ยินและการทรงตัว นอกจากนี้อาจจะเกิดจากเรื่องของโรคหัวใจและหลอดเลือด ถ้าหัวใจสูบฉีดเลือดไม่ดี หัวใจเต้นผิดจังหวะ ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้น้อยลง ก็ทำให้คนไข้รู้สึกว่าจะมีอาการเวียนศีรษะได้ หรือยาบางอย่าง เช่น ในคนไข้ที่มีความดันโลหิตสูงเพิ่งปรับยาใหม่ๆ ยาอาจแรงเกินไป ส่งผลต่ออาการเวียนศีรษะในช่วงที่ลุกหรือเปลี่ยนอิริยาบถเร็วเกินไปเพราะความดันมันต่ำเกินไป คนไข้ก็บอกว่ามีอาการเวียนศีรษะได้เหมือนกัน หรือบางคนเป็นโรคเบาหวาน ได้รับยาเบาหวาน น้ำตาลในเลือดต่ำ ก็รู้สึกวิงเวียน คนไข้กลุ่มนี้ ส่วนใหญ่เป็นคนไข้สูงอายุทั้งนั้น มันเลยเป็นเหตุผลว่าโรคพวกนี้ พบในคนไข้ที่สูงอายุ”

แต่อาการเวียนศีรษะที่ควรระวังมากที่สุดคือ อาการเวียนศีรษะในคนไข้ที่มีปัญหาเรื่องโรคหัวใจอยู่แล้ว ซึ่งส่วนใหญ่เวลาเวียนศีรษะจะรู้สึกเหมือนใจสั่น ใจเต้นผิดจังหวะ หรือลักษณะหน้ามืดหมดสติได้ทันที และในคนไข้ที่มีปัญหาเรื่องของเส้นเลือดในสมองก็ควรระวังเช่นกัน หากอาการเวียนศีรษะพบร่วมกับอาการอ่อนแรงแขนขาครึ่งซีก ชาครึ่งซีก พูดไม่ชัด หรือเห็นภาพซ้อน หรือหมดสติ จะต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะอาการเหล่านี้บ่งชี้ว่าอาจมีปัญหาเส้นเลือดในสมองตีบหรือแตกได้

ซึ่งหากแพทย์ซักประวัติคนไข้และตรวจร่างกายแล้ว หากสงสัยว่าเป็นเรื่องของสมอง ก็ต้องส่งต่อไปยังแพทย์อายุรกรรมประสาท เพื่อตรวจวินิจฉัยด้วยการสแกนสมองและรักษาต่อไป แต่ถ้าซักประวัติแล้วเป็นเรื่องของหัวใจ ก็คงไปพบแพทย์ด้านโรคหัวใจ เพราะฉะนั้นจึงขึ้นอยู่กับประวัติและการตรวจร่างกายสำคัญที่สุด

คนไข้อาจหกล้มและเกิดอันตราย

สิ่งสำคัญและอันตรายมากที่สุดของอาการเวียนศีรษะในผู้สูงอายุ คือ คนไข้อาจหกล้มและเกิดอันตราย เช่น กระดูกหัก หรือถึงขั้นมีเลือดออกในสมองได้ สำหรับผู้สูงอายุ การวินจฉัยโรคที่ถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญที่สุด เพราะอาการเวียนศีรษะอาจเกิดจากโรคหัวใจและหลอดเลือดหรือโรคเส้นเลือดในสมองตีบหรือแตก ซึ่งจะนำไปสู่ภาวะอัมพฤกษ์ อัมพาตจนถึงขั้นเสียชีวิตได้

ดังนั้นเมื่อผู้สูงอายุมีอาการเวียนศีรษะ จึงควรรีบพบแพทย์ เพื่อวินิจฉัยและรักษาแต่เนิ่นๆ เพื่อป้องกันอันตรายที่อาจจะตามมาจากโรคร้ายแรงอื่นๆ ได้

ขอขอบคุณ
พญ.ภาณินี จารุศรีพันธุ์
อาจารย์ประจำภาควิชาโสต ศอ นาสิกวิทยา
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย