ตาบอด จากโรคเบาหวานขึ้นตา

เรื่อง : รศ.นพ.ศักดิ์ชัย วงศกิตติรักษ์
จักษุแพทย์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

โรคเบาหวาน ทำให้จอประสาทตามีความผิดปกติ เรียกว่า เบาหวานจอประสาทตา หรือ “เบาหวานขึ้นตา” ซึ่งเป็นสาเหตุตาบอดที่สำคัญของคนไทย และประชากรทั่วโลก เพราะประมาณการว่ามีผู้ป่วยโรคเบาหวานถึง 5 ล้านคนในประเทศใทย

ตาบอด เบาหวานขึ้นตา

หลายคนตั้งคำถามว่า ทำไมเบาหวาน ทำให้ตาบอด ?

เบาหวานซึ่งมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ทำให้เกิดความผิดปกติของเส้นเลือดเล็กๆ ในอวัยวะต่างๆ ได้ทั่วร่างกาย เช่น ไต ระบบประสาท รวมถึงที่ตาด้วย โดยเบาหวานทำให้มีการเสื่อมของหลอดเลือดที่จอประสาทตา ดังนี้

  1. มีการรั่วของไขมันจากหลอดเลือดจอประสาทตา ทำให้จอประสาทตาบวม
  2. มีกาวอุดตันของหลอดเลือดของจอประสาทตา ทำให้ขาดเลือดไปเลี้ยงจึงมีการงอกของหลอดเลือดผิดปกติ เกิดพังผืด เลือดออกในตา และจอประสาทตาหลุดลอกตามมา

ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ

สาเหตุของการเกิดเบาหวานขึ้นตา ก็เกิดขึ้นได้หลายอย่างเช่นกัน ดังนี้

  1. เกิดจากระยะเวลาของการเป็นโรคเบาหวาน โดยผู้ที่เป็นเบาหวานมานานจะมีโอกาสเกิดเบาหวานขึ้นตาได้มากขึ้น
  2. เกิดจากระดับน้ำตาลในเลือด หากควบคุมไม่ดี จะมีโอกาสเบาหวานขึ้นตามากขึ้น
  3. เกิดจากมีโรคหลอดเลือดอื่นๆ ร่วมด้วย เช่น ไขมันในเลือดสูง, โรคความดันโลหิตสูง เป็นต้น
  4. เกิดจากการตั้งครรภ์

โรคเบาหวานขึ้นตา โดยทั่วไปมีอยู่ด้วยกัน 2 แบบ คือ

  • ระยะแรกพบ คือ เส้นเลือดโป่งพอง จุดเลือดออกเล็กๆ ไขมันรั่วออกจากหลอดเลือดทำให้จอประสาทตาบวม
  • ระยะรุนแรง คือ มีหลอดเลือดผิดปกติงอกใหม่ในจอประสาทตา มีเลือดออกในวุ้นตา จอประสาทตาหลุดลอก

ตาบอด เบาหวานขึ้นตา

วิธีการตรวจ

ในทางการแพทย์มีวิธีการตรวจตา และวิธีการรักษาผู้ป่วยเบาหวาน คือ

  • ในกลุ่มอายุน้อย คือ เป็นเบาหวานก่อนอาย 30 ปี ควรตรวจตาภายใน 3 – 5 ปี หลังเริ่มทราบว่าเป็นเบาหวาน และตรวจซ้ำปีละ 1 ครั้ง
  • ในกลุ่มสูงอายุ คือ เป็นเบาหวานหลังอายุ 30 ปี ควรตรวจทันทีที่วินิจฉัยว่าเป็นเบาหวาน และตรวจซ้ำปีละ 1 ครั้ง
  • สำหรับหญิงตั้งครรภ์ ควรตรวจทันทีที่ตั้งครรภ์และตรวจซ้ำทุก 3 เดือน เพี่อจะได้ทราบถึงระยะต่างๆ ของโรคและทำกาวรักษาที่ตรงจุด

การรักษามีอยู่ 2 วิธี คือ

  • การยิงเลเซอร์ หรือฉีดยาเข้าลูกตา ทำในกรณีจุดรับภาพบวมหรือมีหลอดเลือดผิดปกติงอกใหม่
  • การผ่าตัดวุ้นตา ทำในกรณีมีจอตาหลุดลอกหรือมีเลือดออกในวุ้นตา

อย่างใรก็ตาม การป้องกันและการดูแลรักษาที่ดีสามารถลดการสูญเสียการมองเห็นได้ จึงควรตรวจตาอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง จะช่วยป้องกันตาบอดจากเบาหวานขึ้นตาได้ครับ